NAWROCKI KONTRA TUSK. KTO MA RACJĘ W SPORZE O TRYBUNAŁ KONSTYTUCYJNY?

Czy prezydent Karol Nawrocki broni Konstytucji, czy rząd Donalda Tuska przywraca praworządność? Wydarzenia z 30 i 31 października wywołały poważny spór prawny.

Przyjrzeliśmy się przepisom i argumentom obu stron.

1. Czy Anna Korwin-Piotrowska została legalnie wybrana?

Tak, Sejm wybrał ją na sędziego Trybunału Konstytucyjnego 13 marca 2026 roku. Podstawę stanowi art. 194 ust. 1 Konstytucji. Problem dotyczy ślubowania. Korwin-Piotrowska złożyła je w Sejmie, a nie przed prezydentem. Strona prezydencka uważa, że bez ślubowania wobec głowy państwa nie może wykonywać obowiązków sędziego. Przedstawiciele większości parlamentarnej argumentują natomiast, że prezydent nie może blokować objęcia stanowiska przez prawidłowo wybranego sędziego. Wniosek: Sam wybór przez Sejm ma podstawę konstytucyjną. Spór dotyczy skuteczności ślubowania i objęcia obowiązków.

2. Czy Korwin-Piotrowska mogła odsunąć prezesa TK?

To najważniejszy punkt całego konfliktu. 30 października Anna Korwin-Piotrowska zarządziła miesięczną przerwę w czynnościach Bogdana Święczkowskiego i Bartłomieja Sochańskiego. Powołała się m.in. na art. 130 Prawa o ustroju sądów powszechnych, dotyczący natychmiastowego odsunięcia sędziego od obowiązków. Problem polega na tym, że Trybunał Konstytucyjny posiada własne przepisy dotyczące odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów. Prof. Marcin Matczak zakwestionował zastosowaną podstawę prawną. Również konstytucjonalista prof. Jacek Zaleśny uznał, że decyzja nie miała odpowiedniego umocowania. Innego zdania jest były prezes TK Jerzy Stępień, który dostrzega możliwe podstawy prawne, choć zastrzega, że sprawa wymaga dokładnej analizy. Wniosek: Legalność odsunięcia kierownictwa TK budzi poważne wątpliwości. Nie można przedstawiać tej decyzji jako bezspornie zgodnej z prawem.

3. Czy prezydent Nawrocki miał prawo interweniować?

Art. 126 Konstytucji zobowiązuje prezydenta do czuwania nad jej przestrzeganiem. Nie daje mu jednak nieograniczonych kompetencji. Prezydent może podejmować działania w granicach swoich konstytucyjnych i ustawowych uprawnień. Sam obowiązek ochrony Konstytucji nie oznacza prawa do siłowego przejmowania kontroli nad innym organem państwa. Nawrocki miał prawo reagować na kryzys konstytucyjny, ale legalność konkretnych działań należy oceniać oddzielnie.

4. Czy rząd Tuska mógł doprowadzić do zmiany kierownictwa TK?

Rząd nie ma kompetencji do dowolnego odwoływania prezesa Trybunału Konstytucyjnego. Konstytucja gwarantuje odrębność i niezależność władzy sądowniczej. Nawet jeżeli celem działań jest przywrócenie praworządności, zastosowane środki muszą mieć wyraźną podstawę prawną. Polityczny cel naprawy Trybunału nie może zastępować procedur przewidzianych w ustawach.

KTO MA MOCNIEJSZE ARGUMENTY?

Analiza prowadzi do kilku wniosków. Wybór nowych sędziów przez Sejm ma podstawę konstytucyjną, choć spór o ślubowanie pozostaje nierozstrzygnięty. Jednocześnie sposób odsunięcia Bogdana Święczkowskiego i Bartłomieja Sochańskiego budzi poważne zastrzeżenia prawne. W tej konkretnej kwestii argumenty podnoszone przez stronę prezydencką znajdują poparcie także w opiniach prawników krytycznych wobec wcześniejszego funkcjonowania TK. Nie oznacza to jednak, że wszystkie działania prezydenta Nawrockiego były automatycznie zgodne z prawem. Najważniejszy wniosek jest jeden: ani prezydent, ani premier nie mogą zastępować obowiązujących przepisów własną interpretacją tego, co jest dobre dla państwa.

Przywracanie praworządności musi odbywać się zgodnie z prawem. W przeciwnym razie zamiast rozwiązania kryzysu powstaje kolejny.