Gliwicki Kwartał Kultury. Centrum miasta ma zyskać nowe kulturalne serce

Gliwice planują stworzenie nowej przestrzeni, która połączy kulturę, edukację, wypoczynek
i miejską zieleń. Miasto ogłosiło konkurs na koncepcję Gliwickiego Kwartału Kultury. Obszar w rejonie Ruin Teatru Victoria, Alei Przyjaźni i ul. Barlickiego ma w przyszłości stać się jednym z najważniejszych miejsc życia kulturalnego miasta.

Gliwicki Kwartał Kultury ma powstać w samym centrum Gliwic, pomiędzy ulicami Kłodnicką
i Barlickiego. Dziś znajdujące się tam przestrzenie i obiekty funkcjonują w dużej mierze niezależnie od siebie. Plan miasta zakłada ich połączenie w spójną, otwartą i przyjazną mieszkańcom całość.

W skład planowanego kwartału wejdą m.in. okolice Ruin Teatru Victoria, Aleja Przyjaźni oraz teren przy budynku przy ul. Barlickiego 3 wraz z dziedzińcem.

Nowe otoczenie Ruin Teatru Victoria

Jednym z najważniejszych elementów projektu będzie zmiana otoczenia historycznych Ruin Teatru Victoria. W miejscu obecnego parkingu od strony Kłodnicy ma powstać nowa przestrzeń oraz zaplecze techniczne, które pozwolą rozwijać działalność artystyczną Centrum Kultury Victoria.

Planowany budynek ma pełnić także inne funkcje. Przewidziano w nim m.in. salę wystawienniczą, przestrzeń gastronomiczną oraz sale warsztatowe.

– Gliwicki Kwartał Kultury to jedna z najważniejszych inwestycji, które mają kształtować przyszłość naszego miasta. Chcemy stworzyć przestrzeń otwartą, nowoczesną i przyjazną mieszkańcom – miejsce, które będzie żyło przez cały rok i stanie się wizytówką Gliwic – mówi prezydent Gliwic Katarzyna Kuczyńska-Budka.

Kultura nie tylko podczas wydarzeń

Pomysłodawcy chcą, aby nowa przestrzeń żyła nie tylko podczas koncertów, spektakli czy wystaw. Ma być miejscem, do którego mieszkańcy będą mogli przyjść również po to, aby odpocząć, spotkać się ze znajomymi czy spędzić czas wśród zieleni.

Szczególną zmianę może przejść dziedziniec przy ul. Barlickiego 3. Dziś wykorzystywany jest przede wszystkim jako parking. W przyszłości może zostać przekształcony w zieloną przestrzeń przeznaczoną m.in. na kameralne koncerty, wystawy i wydarzenia plenerowe.

– Mamy ambicję, by kultura w Gliwicach wychodziła z budynków na ulice, była dostępna, widoczna, inspirująca i obecna w codziennym życiu miasta – podkreśla Paweł Januszewski, dyrektor CK Victoria.

Kwartał ma być również miejscem dla młodych twórców, lokalnych organizacji, małych przedsiębiorców i środowisk kreatywnych. Projektanci mają uwzględnić rozwiązania sprzyjające współpracy oraz inicjatywom łączącym kulturę, edukację i nowe technologie.

Od ulicy Zwycięstwa w stronę Kłodnicy

Projekt ma mieć znaczenie nie tylko dla kultury. Gliwicki Kwartał Kultury ma również poprawić komunikację pomiędzy ważnymi częściami śródmieścia.

Jednym z założeń jest stworzenie naturalnego ciągu prowadzącego od ul. Zwycięstwa przez Aleję Przyjaźni w kierunku Kłodnicy i planowanych w przyszłości bulwarów. Rozważane jest także nowe przejście łączące Aleję Przyjaźni z ul. Kłodnicką.

Ważnym elementem projektu będzie zieleń. Istniejące drzewa mają zostać zachowane,
a nowe rozwiązania powinny poprawić mikroklimat tego fragmentu miasta. Przestrzeń ma być przyjazna pieszym i rowerzystom oraz dostępna dla osób w różnym wieku i o różnych potrzebach.

Mieszkańcy mieli wpływ na założenia

Przygotowanie konkursu poprzedziły konsultacje z osobami związanymi z gliwicką kulturą. Mieszkańcy i przedstawiciele lokalnych środowisk przedstawiali różne oczekiwania dotyczące przyszłości tego miejsca.

Część osób chciała zachowania spokojnego charakteru Alei Przyjaźni. Więcej było jednak głosów wskazujących, że okolica powinna częściej tętnić życiem. Wśród propozycji znalazły się m.in. kameralne koncerty, potańcówki oraz wydarzenia plenerowe.

Pozytywnie oceniono również pomysł otwarcia dziedzińca przy ul. Barlickiego 3 na Aleję Przyjaźni oraz nadania nowych funkcji znajdującym się tam obiektom. Zwracano uwagę na potencjał stworzenia przejścia pomiędzy aleją a ul. Kłodnicką.

Jednocześnie uczestnicy konsultacji podkreślali, że okolica ma już rozbudowaną ofertę gastronomiczną. Kolejne inwestycje nie powinny więc przesłonić najważniejszego celu, jakim ma być rozwój funkcji kulturalnych.

Konkurs może stać się wzorem dla innych miast

Prace nad założeniami konkursu były prowadzone z udziałem Biura Urbanisty Miasta w ramach Metropolitalnej Szkoły Prototypowania, inicjatywy Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii.

Od maja 2025 do lipca 2026 roku odbyło się sześć praktycznych warsztatów prowadzonych przez Monikę Arczyńską, architektkę i urbanistkę z pracowni A2P2 Architecture & Planning.

Wypracowany w Gliwicach model konkursu architektoniczno-urbanistycznego może
w przyszłości zostać wykorzystany również przez inne miasta GZM.

Miejska urbanistka Agata Twardoch podkreśla, że nie jest to konkurs wyłącznie na projekt nowego budynku.

– To konkurs o przestrzeni miejskiej i o jakości życia. Szukamy koncepcji, która zintegruje dziś rozproszone miejsca w spójną całość, otworzy je na mieszkańców i stworzy nowe powiązania pomiędzy Aleją Przyjaźni, Ruinami Teatru Victoria, Kłodnicą i okolicznymi obiektami – zaznacza.

Zmiany będą wprowadzane etapami

Gliwicki Kwartał Kultury nie powstanie od razu. Miasto zakłada etapową realizację projektu.

Konkurs ma przynieść zarówno koncepcję rozbudowy otoczenia Ruin Teatru Victoria, jak
i szerszą wizję zagospodarowania rejonu Alei Przyjaźni oraz Młodzieżowego Domu Kultury.

Zwycięskie rozwiązania mają stać się podstawą kolejnych prac projektowych i przyszłych inwestycji. Gliwice chcą w ten sposób stworzyć przestrzeń, która połączy historyczne dziedzictwo z nowoczesnym podejściem do miejskiej kultury i jakości życia.

Jeśli założenia zostaną zrealizowane, dziś rozproszone miejsca w centrum Gliwic mogą
w przyszłości stworzyć jeden spójny obszar – zielony, otwarty i pełen wydarzeń Gliwicki Kwartał Kultury.

Zdjęcie: UM Gliwice